ကမ္ဘာကြီးကို တုန်လှုပ်သွားစေနိုင်တဲ့ ကြောက်စရာကောင်းတဲ့ AI အန္တရာယ် (၇) မျိုး

AI (ဉာဏ်ရည်တု) ဟာ ကြောက်စရာကောင်းတယ်ဆိုတာ သံသယဖြစ်စရာမလိုပါဘူး။  AI နဲ့ပတ်သက်ပြီးစိုးရိမ်စရာမရှိဘူးလို့ ပြောတဲ့သူတိုင်းဟာ ရဲရင့်တာလား၊ မိုက်မဲတာလား ဒါမှမဟုတ် လိမ်ညာပြောနေတာလား တမျိုးမျိုးတော့ဖြစ်ပါလိမ့်မယ်။ဒီလို ကြောက်ရတာလည်း အဓိပ္ပာယ်ရှိပါတယ် ။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ မသိနားမလည်သေးတဲ့အရာမှန်သမျှဟာ အမြဲတမ်း ကြောက်စရာကောင်းနေတာမို့ပါ။ AI နဲ့ ပတ်သက်ရင် မသိသေးတာတွေ အများကြီးရှိပါတယ်။ ဥပမာ- ဒါတွေ ဘယ်လိုအလုပ်လုပ်လဲ။ "Hallucinations" (မှားယွင်းတဲ့အချက်အလက်တွေ ပြောခြင်း) လိုမျိုး ဖြစ်ရပ်အချို့ကို ဘာကြောင့် ရှင်းမပြနိုင်ရတာလဲ။ အရေးအကြီးဆုံးကတော့ ဒါတွေဟာ ကျွန်ုပ်တို့ရဲ့ ဘဝနဲ့ လူ့အဖွဲ့အစည်းအပေါ် ဘယ်လို သက်ရောက်မှုတွေ ရှိလာမလဲ။ဒီစိုးရိမ်မှုတွေထဲက အများစုဟာ လူတွေရဲ့ အလုပ်အကိုင်၊ ဖန်တီးနိုင်စွမ်း၊ ဒါမှမဟုတ် ဉာဏပိုင်းဆိုင်ရာပိုင်ဆိုင်မှု (Intellectual Property Rights) တွေအပေါ် AI ရဲ့ သက်ရောက်မှုလိုမျိုးငြင်းခုံဆွေးနွေးစရာကိစ္စရပ်တွေ ဖြစ်လာခဲ့ပါတယ်။ဒီလိုငြင်းခုံသူတွေကလည်း ဖြစ်လာနိုင်တဲ့ အကျိုးဆက်တွေဟာ ကြောက်စရာကောင်းတယ်ဆိုတာ ရှင်းရှင်းလင်းလင်း ဖော်ပြနေကြပါတယ်။

ဒါကြောင့် ဒီနေရာမှာ ကျွန်ုပ်တို့အားလုံး အကြောက်ရဆုံးလို့ ထင်ရတဲ့ အချက်အချို့ကို ဖော်ပြပေးသွားပါ့မယ်။ ဒီအရာတွေဟာ AIကနေဖြစ်လာနိုင်တဲ့ဘယ်သူမှမလိုချင်တဲ့ရလဒ်တွေဖြစ်ပေမဲ့ကျွန်ုပ်တို့ပတ်ဝန်းကျင်ကိုခြိမ်းခြောက်ဖို့ရည်ရွယ်နေလားဆိုတာ မသေချာနိုင်တဲ့ အရာတွေပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

၁။ အလုပ်အကိုင်တွေပျောက်ကွယ်နိုင်ခြင်း

လူပြောအများဆုံးနဲ့သတင်းမီဒီယာတွေမှာအများဆုံးဖော်ပြခံရတဲ့စိုးရိမ်မှုတွေထဲကတစ်ခုကတော့လူသားအလုပ်သမားတွေထက် ကုန်ကျစရိတ်သက်သာတဲ့ စက်တွေကြောင့် ကျွန်ုပ်တို့ထဲက အများအပြားဟာ အလုပ်လက်မဲ့ ဖြစ်သွားနိုင်တယ်ဆိုတဲ့ အချက်ပါပဲ။ စက်ရုပ်တွေက ကျွန်ုပ်တို့အတွက် အလုပ်အားလုံးကို လုပ်ပေးနိုင်တာ ကောင်းတယ်လို့ ထင်ရပေမဲ့ တကယ်တမ်းမှာတော့ လူအများစုဟာ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းအတွက် အလုပ်တစ်ခု လိုအပ်နေကြပါတယ်။ စက်ရုပ်လုပ်အားကြောင့် ကျွန်ုပ်တို့ လိုအပ်တဲ့အရာမှန်သမျှ ပေါများလာမယ့် "ရှားပါးမှုလွန် စီးပွားရေးစနစ် (post-scarcity economy)" ကို တချို့က တခမ်းတနား ချီးမွမ်းပြောဆိုနေကြပေမဲ့ ဒါဟာ သီအိုရီအရ သာ ဖြစ်နေပါသေးတယ်။ တကယ်ဖြစ်ပျက်နေတာကတော့ ဆော့ဖ်ဝဲအင်ဂျင်နီယာ၊ အသံသရုပ်ဆောင်၊ ဂရပ်ဖစ်ဒီဇိုင်းနာလို နယ်ပယ်မျိုးစုံက အလုပ်သမားတွေဟာ အစားထိုးခံနေရပြီလို့ သတင်းတွေ ထွက်ပေါ်နေတာပါပဲ။ ဒီစိုးရိမ်မှုကို ပိုပြီး ကြီးထွားစေတာကတော့ WEF (ကမ္ဘာ့စီးပွားရေးဖိုရမ်) လို နိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်းတွေနဲ့ စောင့်ကြည့်ရေးအဖွဲ့တွေက ဖြစ်လာနိုင်တဲ့ ခြိမ်းခြောက်မှုအကြောင်း သတိပေးချက်တွေ ထုတ်ပြန်ခဲ့ပေမဲ့ အစိုးရတွေက ဗဟိုချုပ်ကိုင်မှုရှိတဲ့၊ ပေါင်းစပ်ညှိနှိုင်းထားတဲ့ တုံ့ပြန်မှုဆိုင်ရာ အစီအစဉ်တွေ ထုတ်ဖော်ဖို့ နှေးကွေးနေတာကြောင့်ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

၂။ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိခိုက်ပျက်စီးမှု

ဘာသာစကားပုံစံ (Generative AI language models) ဖန်တီးပေးနိုင်တဲ့ AI တွေကို လည်ပတ်ဖို့အတွက် ကြီးမားတဲ့ တွက်ချက်နိုင်စွမ်း (Compute Power) တွေ အများကြီး လိုအပ်ပါတယ်။ ဒါတွေကို နိုင်ငံငယ်လေးတွေအနေဖြင့် နှိုင်းယှဉ်နိုင်တဲ့ နှုန်းထားများနဲ့ စွမ်းအင်တွေကို ဧရာမ ဒေတာစင်တာ (data centers) တွေကနေ ပံ့ပိုးပေးနေတာပါ။ ဒီစင်တာတွေဟာ အဆိပ်အတောက်ဖြစ်စေတဲ့ လေထုညစ်ညမ်းမှုနဲ့ ဆူညံသံတွေကိုဖြစ်စေပါတယ်။ ရေရှားပါးမှုတွေ ပိုပြီး မြင့်တက်လာတဲ့အချိန်မှာ သူတို့ဟာ ရေပမာဏ အများအပြားကိုလည်း သုံးစွဲနေကြပါတယ်။ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိခိုက်ပျက်စီးမှုတွေထက် AI ရဲ့ အကျိုးကျေးဇူးတွေဟာ ပိုများတယ်ဆိုတဲ့ အယူအဆကို ဝေဖန်သူတွေကတော့ AI က ဖန်တီးပေးမယ့် စွမ်းဆောင်ရည်မြင့်မားမှု (efficiencies) တွေကြောင့် ဒီထိခိုက်မှုတွေ လျော့ပါးသွားလိမ့်မယ်လို့ ယုံကြည်နေကြပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒီလို တိုးတက်မှု အများစုဟာ သီအိုရီအရသာ ဖြစ်နေချိန်မှာ AI ရဲ့ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်အပေါ် သက်ရောက်မှုကတော့ ယနေ့အချိန်မှာ လက်တွေ့ဖြစ်ပျက်နေတာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

၃။ စောင့်ကြည့်မှုများပြားလာခြင်း (Surveillance)

AI က ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဆိုင်ရာ အချက်အလက် အမြောက်အမြားကို ဖမ်းယူပြီး စီမံဆောင်ရွက်နိုင်တဲ့ စွမ်းရည်ရှိတာကြောင့် ကိုယ်ရေးကိုယ်တာအချက်အလက် (Privacy)တွေကို ခြိမ်းခြောက်နေတာဟာ ဒီအချက်ရဲ့ အဓိက အရင်းခံပါပဲ။ နောက်ထပ် နှစ်အနည်းငယ်အတွင်းမှာပဲ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ဘဝအကြောင်းကို ဘယ်လောက်အထိ သိသွားနိုင်မလဲဆိုတာ ခန့်မှန်းလို့ မရနိုင်ပါဘူး။ အလုပ်ရှင်တွေက အလုပ်သမားတွေရဲ့ လှုပ်ရှားမှုတွေကို စောင့်ကြည့်လာခြင်း၊ ကျွန်ုပ်တို့ရဲ့ ပစ္စည်းကိရိယာတွေ၊ လမ်းတွေ၊ ယာဉ်တွေနဲ့ အိမ်တွေမှာ AI နည်းပညာသုံး ကင်မရာ အရေအတွက် တိုးလာခြင်း၊ နဲ့ ရဲတပ်ဖွဲ့တွေက မျက်နှာမှတ်သားမှု နည်းပညာတွေ (facial-recognition technology) ကို အသုံးပြုလာခြင်းတို့ဟာ မကြာခင်မှာ အချက်အလက်တွေအရယူထားတတ်တဲ့ AI တွေကနေ ဘယ်နေရာမှ လုံခြုံမှုမရှိတော့ဘူးဆိုတဲ့ စိုးရိမ်စိတ်တွေကို မြင့်တက်စေပါတယ်။

၄။ လက်နက်အဖြစ် အသုံးပြုလာခြင်း (Weaponization)

သိပ္ပံစိတ်ကူးယဉ် ရုပ်ရှင်တွေမှာသာ မြင်ဖူးတဲ့ လက်နက်မျိုးတွေ ဖန်တီးဖို့အတွက် AI ကို အသုံးပြုလာနိုင်တယ်ဆိုတဲ့ စိုးရိမ်မှုကလည်း အများအားဖြင့် ဖြစ်လေ့ရှိပြီး လုံးဝကို ဆင်ခြင်တုံတရားရှိတဲ့ ကြောက်ရွံ့မှုတစ်ခုပါပဲ။ ယူကရိန်းစစ်ပွဲမှာ ထောက်လှမ်းရေးနဲ့ ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေး (logistics) အတွက် စက်ရုပ်ခွေးတွေကို အသုံးပြုခဲ့ကြပြီး၊ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရနယ်မှ စက်သေနတ်တွေဟာ စစ်မြေပြင်က ရန်သူတွေကို ပစ်မှတ်ထားနိုင်ပြီး လူက ခွင့်ပြုချက်ပေးလိုက်တာနဲ့ ပစ်ခတ်နိုင်စွမ်းရှိပါတယ်။ ကျွန်ုပ်တို့ သိရသလောက်တော့ သေစေနိုင်တဲ့ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ AI (Lethal autonomous AI) တွေကို လက်ရှိအချိန်အထိ အသုံးမပြုသေးပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ ဒီကိစ္စဟာ မလွဲမသွေ အချိန်တစ်ခုမှာကြုံရမယ့် ကိစ္စပဲဆိုတဲ့ စိုးရိမ်မှုတော့ ရှိနေပါတယ်။ ကွန်ပျူတာ အမြင်အာရုံ (computer-vision) တပ်ဆင်ထားတဲ့ လူသတ်လက်နက်ဒရုန်းတွေကနေစလို့ ဒေသတစ်ခုလုံးရှိ အရေးကြီးတဲ့ အခြေခံအဆောက်အအုံတွေကို ဖြိုဖျက်နိုင်တဲ့ AI-စွမ်းအားသုံး ဆိုက်ဘာတိုက်ခိုက်မှုတွေအထိ ဖြစ်လာနိုင်တဲ့ အခြေအနေတွေဟာ ကျောချမ်းစရာတော့ကောင်းလှပါတယ်။

၅။ ဉာဏ (ဉာဏ်ပညာ) ခိုးယူခြင်း (Intellectual Property Theft)

သင်ဟာ စာရေးဆရာ၊ အနုပညာရှင် ဒါမှမဟုတ် အခြား ဖန်တီးမှုဆိုင်ရာ ပညာရှင်တစ်ဦးဆိုရင် သင့်ရဲ့ အလုပ်တွေကို ပိုက်ဆံတစ်ပြားမှ မပေးဘဲနည်းပညာကုမ္ပဏီကြီးတွေ (multinational technology companies) က သူတို့ရဲ့ AI တွေကို သင်ကြားလေ့ကျင့်ပေးနိုင်တယ်ဆိုတဲ့ အချက်ကြောင့် စိတ်ပျက်နေတဲ့ လူအများအပြားထဲမှာ သင်ဟာ ပါဝင်နိုင်ပါတယ်။ဒီအချက်ကကန့်ကွက်မှုတွေနဲ့ တုံ့ပြန်မှုတွေကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့ပြီး အနုပညာရှင်တွေနဲ့ သူတို့ရဲ့ အသင်းအဖွဲ့တွေက နည်းပညာကုမ္ပဏီတွေဟာ သူတို့ဆီမှ ခိုးယူထားတဲ့ ဉာဏပစ္စည်း (IP)တွေဖြင့် ငွေရှာနေကြတယ်ဆိုတာကို ငြင်းဆိုခဲ့ကြပါသေးတယ်။ ဥပဒေရေးရာ ဆွေးနွေးငြင်းခုံမှုတွေနဲ့ တရားရုံးအမှုတွေ ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်နေပေမဲ့ OpenAI နဲ့ Google လို ကုမ္ပဏီတွေက သူတို့ရဲ့ သင်ကြားလေ့ကျင့်ဖို့ ဒေတာတွေကို ပိုပြီး များများရဖို့အတွက် ကြီးမားတဲ့ ရင်းမြစ်တွေကို လုပ်ဆောင်နေတာကြောင့် လူသား ဖန်တီးသူတွေရဲ့ အခွင့်အရေးတွေ လျစ်လျူရှုခံရနိုင်တယ်ဆိုတဲ့စိုးရိမ်မှုတွေ ရှိနေပါတယ်။

၆။ သတင်းအမှားများ (Misinformation) များပြားလာခြင်း

AI က သတင်းအမှားပျံ့နှံ့မှုကို ပိုမြန်စေပါတယ်။ ဒါကြောင့် သတင်းအမှားတွေဟာ လျင်မြန်စွာပျံ့နှံ့နိုင်ပြီး၊ ပိုပြီး ယုံကြည်စေနိုင်သလို၊ ထောက်လှမ်းဖို့လည်းပိုခက်ခဲလာပါတယ်။ကမ္ဘာ့ခေါင်းဆောင်တွေ မလုပ်ခဲ့၊ မပြောခဲ့တဲ့အရာတွေကို လုပ်ခဲ့၊ ပြောခဲ့တယ်လို့ ဖန်တီးထားတဲ့ "Deepfake" ဗီဒီယိုတွေ ကနေစပြီး လူမှုမီဒီယာမှာပျံ့နှံ့လာပြီးတော့ အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စေဖို့အတွက် ဒီဇိုင်းထုတ်ထားတဲ့ ပုံပြင်တွေ၊ပုံရိပ်တွေ ပုံစံမျိုးစုံနဲ့ လွှမ်းမိုးနေတဲ့ လျှို့ဝှက်ကြံစည်မှု သီအိုရီ (conspiracy theories) တွေအထိပါ ရှိနေပါတယ်။ ဒီလိုလုပ်ရတဲ့ ရည်ရွယ်ချက်ကတော့ ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့အစည်းတွေ၊ သိပ္ပံနည်းကျ သဘောတူညီချက်တွေ ဒါမှမဟုတ် အချက်အလက်အခြေပြု သတင်းစာပညာအပေါ် ယုံကြည်မှုကို ထိခိုက်စေပြီး တည်ငြိမ်မှု ပျက်ပြားစေဖို့ (destabilize) ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ကြောက်စရာကောင်းတဲ့ အချက်တစ်ချက်ကတော့ AI ရဲ့ "Algorithmic" သဘောသဘာဝ ဟာ တစ်ဦးချင်းစီ သဘောတူနိုင်ခြေရှိတဲ့ အကြောင်းအရာတွေကိုသာ ပြသခြင်းဖြင့် သူတို့ရဲ့ အမြင်တွေကို ပိုပြီး ခိုင်မာစေပါတယ်။ ဒီလိုဖြစ်လာတဲ့အခါ သူတို့ဟာ "Echo-chambers" (မိမိတို့ရဲ့ အမြင်ကိုသာ ထောက်ခံအားပေးသူများနဲ့ ဝန်းရံနေခြင်း) ထဲမှာ ပိတ်မိနေပြီး အစွန်းရောက်တဲ့ ယုံကြည်ချက်တွေဆီ တွန်းပို့ခံရနိုင်ပါတယ်။

၇။ AI က ကျွန်ုပ်တို့ကို ထိခိုက်လာနိုင်ခြင်း

Mary Shelley ရဲ့ Frankenstein ဝတ္ထုကစလို့ Space Odyssey, Terminator, The Matrix ရုပ်ရှင်တွေအထိပေါ့။ကျွန်ုပ်တို့ ဖန်တီးထားတဲ့ အရာတွေကို ဉာဏ်အစွမ်းအစ (power of thought) ပေးလိုက်တာရဲ့ အန္တရာယ်တွေကို သတိပေးတဲ့ ပုံပြင်တွေက အများကြီးရှိခဲ့တယ်။အခုအချိန်မှာတော့ စိတ်ကူးယဉ်နဲ့ လက်တွေ့ကြားက ကွာဟချက်ဟာ မဖြတ်ကျော်နိုင်သေးဘူးလို့ ထင်ရပါတယ်။ ChatGPT ကနေ ကျွန်ုပ်တို့ကို တမင်တကာ ထိခိုက်နစ်နာအောင် လုပ်ဖို့ ရည်ရွယ်ချက်ရှိတဲ့ ဒါမှမဟုတ် လုပ်နိုင်စွမ်းရှိတဲ့ စက်တွေဆီကို ဘယ်လို ရောက်သွားနိုင်မလဲဆိုတာ နားလည်ဖို့ ခက်ပါတယ်။ဒါပေမဲ့ AI က စတင် တိုးတက်ပြောင်းလဲလာပြီး ကျွန်ုပ်တို့ရဲ့ အကျိုးစီးပွားနဲ့ မကိုက်ညီတော့ဘဲ ထိန်းမနိုင်သိမ်းမရ ဖြစ်သွားနိုင်တယ် (runaway AI) ဆိုတဲ့ ခြိမ်းခြောက်မှုကိုတော့ တကယ်ကို အလေးအနက်ထား စဉ်းစားနေကြပါတယ်။ ထိပ်တန်း AI သုတေသီတွေနဲ့ အဖွဲ့အစည်းတွေ အများစုကလည်း အနာဂတ်မှာ မသိနိုင်တဲ့ အခြေအနေတွေ မပေါ်ပေါက်အောင် ကာကွယ်မှုတွေ (safeguards) နဲ့ ပွင့်လင်းမြင်သာမှု (transparency) လိုအပ်တယ်ဆိုတာကို ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း ပြောဆိုနေကြပါတယ်။ဒီခြိမ်းခြောက်မှုက တခြား အချက်တွေထက် နည်းနည်းဝေးကွာပြီး စိတ်ကူးယဉ်ဆန်တယ်လို့ ထင်ရပေမဲ့ လုံးဝ လျစ်လျူရှုလို့ မရဘူးဆိုတာအသေအချာပါပဲ။

နောက်ဆုံးအနေနဲ့ ပြောရရင် ကြောက်ရုံသက်သက်နဲ့ရပ်တန့်နေပြီး လက်တွေ့ဘာမှမလုပ်တာဟာ နည်းဗျူဟာ မဟုတ်ပါဘူး။ AI ရဲ့ အန္တရာယ်တွေကို အသိအမှတ်ပြုပြီး ဖြေရှင်းဖို့က အရေးကြီးသလို၊ ဒီနည်းပညာကို အပြုသဘောဆောင်တဲ့ ရလဒ်တွေဆီ ဦးတည်စေမယ့် အကာအကွယ်တွေ၊ အုပ်ချုပ်မှုမူဘောင်တွေနဲ့ ကျင့်ဝတ်ဆိုင်ရာ လမ်းညွှန်ချက်တွေကို ဖန်တီးတည်ဆောက်ဖို့ကလည်း အတူတူပဲ အရေးကြီးပါတယ်။ ဒီစိုးရိမ်မှုတွေကို အချက်အလက်အခြေပြု လုပ်ဆောင်မှု (informed action) တွေနဲ့ အတူရင်ဆိုင်ဖြေရှင်းခြင်းအားဖြင့် AI က လူသားတွေကို ခြိမ်းခြောက်တာထက် အကျိုးပြုတဲ့ အနာဂတ်တစ်ခုကိုကျွန်ုပ်တို့ပုံဖော်နိုင်မှာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

forbes.com မှ 7-terrifying-ai-risks-that-could-change-the-world ဆောင်းပါးကိုဆီလျော်အောင်ရေးသားထားခြင်းဖြစ်ပါတယ်။https://www.forbes.com/sites/bernardmarr/2025/08/18/7-terrifying-ai-risks-that-could-change-the-world/?ctpv=searchpage

 

Daw Zin Lin Htet

Lecturer, Strategy First Int'l College

B.E (Civil) Magway Technological University 

M.Sc. (Construction Project Management), 

Heriot-Watt University, Malaysia